Қазіргі білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі – оқушыларға сапалы білім берумен қатар, олардың өздігінен іздену, зерттеу, талдау және алған білімін өмірде қолдану қабілеттерін дамыту. Осы мақсатта химия пәнін оқыту барысында тәжірибелік жұмыстарды тиімді ұйымдастырудың маңызы зор. Себебі химия – теориялық білім мен практикалық әрекет тығыз байланысқан жаратылыстану ғылымы.
Химиялық эксперимент оқушыларға заттардың қасиеттерін танып, химиялық реакциялардың жүру ерекшеліктерін бақылауға мүмкіндік береді. Тәжірибе арқылы оқушылар теориялық білімдерін нақты мысалдармен байланыстырып, химиялық құбылыстардың мәнін терең түсінеді. Сонымен қатар эксперимент сабақтың қызықты өтуіне ықпал етіп, білім алушылардың пәнге деген ынтасын арттырады.
Химия сабақтарында демонстрациялық тәжірибелерді, зертханалық жұмыстарды және зерттеушілік тапсырмаларды қолдану оқушылардың танымдық белсенділігін арттыруға көмектеседі. Мысалы, индикаторлардың түс өзгерісін бақылау арқылы ерітінділердің ортасын анықтауға, темірдің тоттануын зерттеу арқылы коррозия құбылысын түсінуге болады. Ал заттардың суда ерігіштігін салыстыру оқушылардың бақылау, салыстыру және қорытынды жасау дағдыларын жетілдіреді.
Эксперимент барысында оқушылар дайын ақпаратты қабылдаумен шектелмей, өздері сұрақ қойып, болжам жасайды, тәжірибе нәтижелерін талдап, дәлелді тұжырымдар ұсынады. Мұндай жұмыстар олардың сыни ойлау қабілетін, зерттеушілік мәдениетін және өз бетінше шешім қабылдау дағдыларын қалыптастырады. Топтық тәжірибелер оқушыларды бірлесіп жұмыс істеуге, өз пікірін дәлелдеуге және өзгелердің көзқарасын құрметтеуге үйретеді.
Химиялық тәжірибелерді ұйымдастыру кезінде мұғалімнің бағыт-бағдары ерекше маңызды. Әрбір тәжірибе сабақтың мақсатына сай таңдалып, оқушылардың жас ерекшеліктері мен білім деңгейіне сәйкес жүргізілуі керек. Сонымен бірге зертханалық жұмыстар барысында қауіпсіздік ережелерін сақтау басты талаптардың бірі болып табылады.
Қорыта айтқанда, химиялық эксперимент – оқушылардың танымдық қызығушылығын арттырып, білімін тереңдетудің тиімді жолы. Тәжірибелік жұмыстарды жүйелі қолдану теория мен практиканың байланысын нығайтып, оқушылардың зерттеушілік қабілеттерін дамытады. Сондықтан химия сабақтарында тәжірибеге негізделген оқыту әдістерін тиімді пайдалану – білім сапасын арттырудың және ғылыми дүниетанымы қалыптасқан ұрпақ тәрбиелеудің маңызды шарты.
Курбанова Айсапар Мырзаевна,
М.Шоқай атындағы №26 жалпы білім беретін мектептің химия пәнінің мұғалімі.