Бүгінгі білім беру жүйесінде мұғалімнің міндеті оқушыға дайын білімді жеткізумен ғана шектелмейді. Нағыз ұстаз баланың бойындағы қызығушылықты оятып, ізденуге, сұрақ қоюға, өздігінен жауап табуға бағыттай білуі керек. Әсіресе химия пәнінде оқушыны ғылымға қызықтырудың мүмкіндігі мол.
Химия – тек формулалар мен химиялық теңдеулерден тұратын пән емес. Ол – күнделікті өмірімізбен тығыз байланысты ғылым. Біз ішетін су, тыныс алатын ауа, пайдаланатын тұрмыстық заттар, тағам өнімдері, дәрі-дәрмектер – барлығы химиялық құбылыстармен байланысты. Сондықтан сабақ барысында теориялық білімді өмірмен ұштастыру оқушының пәнге деген көзқарасын өзгертеді.
Мен үшін химия сабағындағы ең маңызды сәттердің бірі – оқушының тәжірибе нәтижесін қызығушылықпен бақылап, «Неліктен бұлай болды?» деген сұрақ қоюы. Өйткені дәл осы сұрақтан ізденіс басталады.
Сабақ барысында зертханалық және практикалық жұмыстарды, түрлі көрнекіліктерді, модельдер мен қызықты тапсырмаларды қолдануға тырысамын. Мысалы, ерітіндінің ортасын анықтау, индикаторлардың түсінің өзгеруін бақылау, қоспаларды бөлу, заттардың қасиеттерін салыстыру сияқты қарапайым тәжірибелердің өзі оқушыға үлкен әсер қалдырады. Оқушы өз қолымен тәжірибе жасап, нәтижесін көрген кезде теориялық ұғымды әлдеқайда жақсы түсінеді.
Қазіргі заман мұғалімнен үнемі ізденуді талап етеді. Сондықтан дәстүрлі оқыту әдістерімен қатар цифрлық ресурстарды, интерактивті тапсырмаларды, визуалды материалдарды және жасанды интеллект мүмкіндіктерін орынды пайдалану да маңызды деп есептеймін. Мұндай құралдар күрделі химиялық ұғымдарды оқушыға түсінікті әрі қызықты етіп жеткізуге мүмкіндік береді.
Дегенмен кез келген технологияның ортасында мұғалім мен оқушы арасындағы байланыс тұрады. Баланың кішкентай жетістігін байқап, оны қолдау, қателесуден қорықпауға үйрету – ұстаз еңбегінің маңызды бөлігі. Кейде оқушының ғылымға деген қызығушылығын ояту үшін бір ғана сәтті тәжірибе немесе мұғалімнің «Сенің қолыңнан келеді» деген сөзі жеткілікті болуы мүмкін.
Әр баланың қабілеті әртүрлі. Бір оқушы есеп шығаруға бейім болса, екіншісі тәжірибе жасауға қызығады, үшіншісі өз ойын шығармашылық тұрғыдан жеткізе алады. Мұғалімнің шеберлігі – осы ерекшеліктерді байқап, әр оқушыға білім әлемінен өз орнын табуға мүмкіндік беру.
Меніңше, ұстаз еңбегінің ең үлкен нәтижесі – оқушының жоғары баға алуы ғана емес. Егер бала сабақтан кейін жаңа нәрсені білгісі келіп, ізденіп, «Неге?», «Қалай?», «Егер осылай жасасақ не болады?» деген сұрақтар қоя бастаса, мұғалім өз мақсатына бір қадам жақындады деген сөз.
Ғылымға қызығушылық мектеп қабырғасынан басталады. Ал сол қызығушылықтың алғашқы шырағын жағатын жан – ұстаз.
Сондықтан мен үшін мұғалім болу – тек сабақ беру емес. Бұл – әр баланың бойындағы мүмкіндікті байқап, білімге деген сенімін арттыру, ізденіске жетелеу және ғылымға апарар жолдың алғашқы қадамын бірге жасау.
Аширова Динара Мынжасаровна,
М.Горький атындағы №1 мектеп-гимназиясының химия пәнінің мұғалімі.