23 тамызда Қазақстанда жаңа бір палаталы заң шығарушы орган – Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы өтеді. Бұл – елдің саяси жүйесіндегі маңызды өзгерістердің бірі. Сайлау нәтижесінде бес жылдық мерзімге 145 депутат сайланады.
Құрылтайдың құрылуы Қазақстандағы конституциялық реформалардың негізгі бағыттарының бірі болды. Жаңа саяси модельге сәйкес, бұған дейінгі екі палаталы Парламенттің орнына бір палаталы заң шығарушы орган жұмыс істейді. Құрылтай заң қабылдау, республикалық бюджетті бекіту және Үкімет қызметіне парламенттік бақылау жасау сияқты маңызды өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Алғашқы сайлау 2026 жылғы 23 тамызға белгіленді. Бұл күні ел азаматтары партиялық тізім бойынша Құрылтай депутаттарын сайлайды. Депутаттардың өкілеттік мерзімі – бес жыл. Сайлауға Қазақстанда тіркелген саяси партиялар қатысады, ал депутаттық мандаттарды бөлу партиялардың алған дауыстарына байланысты жүзеге асырылады.
Жаңа жүйенің басты ерекшелігі – заң шығарушы органның толықтай партиялық тізім бойынша жасақталуы. Бұл саяси партиялардың жауапкершілігін арттырып, олардың сайлаушылар алдындағы бағдарламалық міндеттемелерінің маңызын күшейтеді. Сонымен бірге сайлау партиялардың қоғамдағы өзекті мәселелерге қатысты ұстанымдарын айқындап, азаматтарға өз таңдауларын жасауға мүмкіндік береді.
Сайлау науқаны бірнеше кезеңнен тұрады. Сайлау алдындағы үгіт-насихат жұмыстары 23 шілдеде басталып, 22 тамызға дейін жалғасады. Ал 22 тамыз – сайлау алдындағы тыныштық күні. 23 тамызда азаматтар өз таңдауларын жасап, жаңа заң шығарушы органның құрамын қалыптастыруға қатысады.
Құрылтайдың алғашқы сайлауының маңызы оның жаңа мемлекеттік институтты қалыптастыруымен ғана шектелмейді. Бұл – азаматтардың елдің заң шығару процесіне қатысуының жаңа кезеңі. Депутаттар халықтың мүддесін республикалық деңгейде білдіріп, қоғамдағы маңызды мәселелерді заңнамалық тұрғыдан шешуге атсалысады.
Сондықтан 23 тамыздағы сайлау – әр азамат үшін жауапкершілікті таңдауды талап ететін маңызды саяси күн. Сайлауға қатысу арқылы тұрғындар елдің алдағы даму бағытына өз үлесін қосып, Құрылтайдың алғашқы құрамын қалыптастыруға тікелей қатысады.
Осы тұрғыдан алғанда, Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы Қазақстанның саяси жүйесіндегі жаңа кезеңнің басталуын білдіреді. Оның нәтижесінде қалыптасатын заң шығарушы орган алдағы бес жыл ішінде елдің құқықтық және әлеуметтік-экономикалық дамуына қатысты маңызды шешімдер қабылдайтын негізгі институттардың біріне айналады.