2026 жылғы 23 тамызда Қазақстанда І шақырылымдағы Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы өтеді. Бұл – еліміздің саяси дамуындағы маңызды кезеңдердің бірі. Дауыс беру қорытындысы бойынша бес жылдық өкілеттік мерзімге Қазақстан Республикасының жаңа бір палаталы заң шығарушы органы – Құрылтайдың 145 депутаты сайланады.
Алдағы сайлаудың басты ерекшелігі – оның елдің конституциялық жаңғыруы негізінде өткізілетін алғашқы саяси науқан болуында. 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енген конституциялық өзгерістер нәтижесінде Қазақстанның заң шығару жүйесінде жаңа институционалдық модель қалыптасты. Соған сәйкес бұрынғы екі палаталы Парламенттің орнына бір палаталы Құрылтай құрылып, заң шығару қызметін жүзеге асыратын жаңа өкілді органның құқықтық негізі айқындалды.
Бұл өзгерістер мемлекеттік билік жүйесін жетілдіруге, заң шығару қызметінің тиімділігін арттыруға және өкілді биліктің жұмысын жаңа форматта ұйымдастыруға бағытталған. Жаңа модель аясында Құрылтайдың қалыптасуы елдегі саяси реформалардың жалғасы ретінде қарастырылып, мемлекеттік институттарды заман талабына бейімдеу, олардың өзара іс-қимылын жетілдіру және азаматтардың қоғамдық-саяси үдерістерге қатысу мүмкіндігін кеңейту міндеттерімен сабақтасады.
2026 жылғы Құрылтай депутаттарының сайлауы Қазақстанның тәуелсіздік кезеңіндегі парламенттік сайлау тарихында да ерекше орын алады. Өйткені бұл – жаңа конституциялық құрылым аясында өткізілетін алғашқы сайлау. Оның нәтижесінде қалыптасатын Құрылтай елдің заң шығару жүйесінің жаңа кезеңін бастап, мемлекеттік саясаттың құқықтық негіздерін айқындауға қатысатын негізгі өкілді институтқа айналады.
Бес жылдық өкілеттік мерзімге сайланатын 145 депутат заң жобаларын қарауға, қолданыстағы заңнаманы жетілдіруге және қоғам мен мемлекеттің дамуына қатысты маңызды мәселелер бойынша шешімдер қабылдауға қатысады. Осы тұрғыдан алғанда, Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы жаңа саяси жүйенің іс жүзіндегі жұмысын айқындайтын маңызды институционалдық қадам болмақ.
Сайлау қорытындысы бойынша қалыптасатын Құрылтай Қазақстан Республикасының заң шығару қызметін жүзеге асыратын жаңа бір палаталы өкілді орган ретінде өз жұмысын бастайды. Бұл ретте оның қызметінің тиімділігі заң шығару сапасымен қатар, қоғамның түрлі топтарының мүдделерін ескеруіне, азаматтардың сұраныстарына назар аударуына және мемлекет пен қоғам арасындағы өзара байланысты нығайтуына да байланысты болады.
23 тамыздағы дауыс беру жаңа конституциялық модельдің алғашқы практикалық нәтижелерінің бірін көрсетеді. Азаматтардың сайлауға қатысуы арқылы жаңа өкілді органның құрамы қалыптасып, оның алдағы бес жылдық қызметінің негізі қаланады. Сондықтан Құрылтай депутаттарының алғашқы сайлауы – жаңа саяси институттың қалыптасуын ғана емес, Қазақстанның жаңарған саяси жүйесінің іс жүзінде жұмыс істеуін айқындайтын маңызды белес.