Математика пәнін оқытуда квадрат теңдеулер тақырыбы ерекше орын алады. Бұл тақырып оқушылардың алгебралық білімін тереңдетіп қана қоймай, логикалық ойлауын, талдау және дәлелдеу дағдыларын дамытады. 8-сыныпта өткізілген «Квадрат теңдеулерді шешу» тақырыбындағы сабақтың мақсаты – квадрат теңдеудің анықтамасын меңгерту, дискриминант формуласын қолдана отырып шешу жолдарын үйрету және практикалық есептерде қолдану дағдысын қалыптастыру болды.
Сабақ барысында ең алдымен квадрат теңдеудің жалпы түрі қайталанды:
ax² + bx + c = 0 (a ≠ 0).
Оқушылар коэффициенттерді анықтауды және теңдеудің түрлерін ажыратуды пысықтады.
Жаңа тақырыпты түсіндіру кезінде дискриминант формуласы қарастырылды:
D = b² − 4ac.
Дискриминанттың мәніне байланысты теңдеудің түбір саны анықталатыны түсіндірілді:
D > 0 болса – екі түбір бар;
D = 0 болса – бір түбір (қос түбір);
D < 0 болса – нақты түбір жоқ.
Мысал ретінде бірнеше теңдеу шешіліп, әр жағдай жеке қарастырылды. Оқушылар есеп шығару барысында формулаларды дұрыс қолдану, арифметикалық қателерді болдырмау және жауапты нақты жазу дағдыларын қалыптастырды.
Сабақта белсенді оқыту әдістері қолданылды. «Ойлан – жұптас – бөліс» әдісі арқылы оқушылар бір есепті өз бетінше шығарып, кейін жұпта талқылады. Бұл әдіс өзара түсіндіру арқылы білімді бекітуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, деңгейлік тапсырмалар беріліп, оқушылардың қабілетіне қарай жұмыс ұйымдастырылды.
Қолданбалы есептер арқылы квадрат теңдеулердің өмірмен байланысы көрсетілді. Мысалы, тік төртбұрыштың ауданын табу, қозғалыс есептері немесе геометриялық есептер арқылы квадрат теңдеулерді құру және шешу тапсырмалары орындалды. Бұл оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыруға ықпал етті.
Сабақ соңында рефлексия жүргізіліп, оқушылар дискриминант әдісі арқылы квадрат теңдеуді шешу алгоритмін қорытындылады:
Теңдеуді стандарт түрге келтіру;
Дискриминантты табу;
Түбірлер формуласын қолдану;
Жауапты жазу және тексеру.
Қорытындылай келе, «Квадрат теңдеулерді шешу» тақырыбы оқушылардың алгебралық мәдениетін қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Тиімді әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы оқушылар теориялық білімді тәжірибемен ұштастырып, есеп шығару дағдыларын жетілдіреді.
Қымбат ҚАЛДЫБЕКОВА,
Түркістан облысы, Жетісай ауданы, №74 ЖББМ КММ.